Τι είναι αποβολή και τι οι πολλαπλές (καθ’ έξιν) αποβολές;
Αίτια επαναλαμβανόμενων αποβολών:
1. Χρωμοσωματικές ανωμαλίες - Η νέα μέθοδος, Υστερο-Εμβρυοσκόπηση
2. Ανωμαλίες του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος
3. Ανεπαρκής (χαλαρός) τράχηλος
4. Διαταραχές στην πήξη του αίματος

 


 

Τι είναι αποβολή;

Είναι η απώλεια της εγκυμοσύνης πριν την 23η εβδομάδα.

Τι είναι πολλαπλές (καθ’ έξιν) αποβολές;

Δύο τουλάχιστον αποβολές κατά την διάρκεια της αναπαραγωγικής ζωής της γυναίκας. Το δυσάρεστο αυτό γεγονός αφορά το 13 – 15% των κυήσεων. Πρέπει να τονισθεί ότι όσο μεγαλύτερο αριθμό αποβολών έχει μία γυναίκα, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα αποβολής στις επόμενες εγκυμοσύνες της.

Αίτια επαναλαμβανόμενων αποβολών:

1. Χρωμοσωματικές ανωμαλίες

Συνήθως σε ποσοστό 90%, η πρώτη αποβολή οφείλεται σε χρωμοσωμική ανωμαλία κατά τη γονιμοποίηση. Δηλαδή, είτε το ωάριο από την γυναίκα είτε το σπερματοζωάριο από τον άνδρα είχε «κακό» γενετικό υλικό. Έτσι, η φύση αναλαμβάνει να τερματίσει μία εγκυμοσύνη όπου το μωρό θα είχε σοβαρά προβλήματα υγείας δίνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τέλος στην ταλαιπωρία των γονιών. Αυτού του είδους η αποβολή θεωρείται τυχαίο γεγονός και δεν επαναλαμβάνεται.

Αν όμως οι αποβολές επαναλαμβάνονται, τότε υπάρχει παθολογία και θα πρέπει να ζητηθεί άμεσα το ιατρικό αίτιο. Το πρώτο επομένως που θα πρέπει να γίνει είναι μία εξέταση αίματος – έλεγχος καρυότυπου των γονέων. Αν ο καρυότυπος είναι φυσιολογικός, τότε γίνεται ξεκάθαρο ότι δεν τίθεται πρόβλημα χρωμοσωμιακής ανωμαλίας. Αν όμως ο καρυότυπος είναι παθολογικός, τότε απαιτείται συμβουλή από γενετιστή (counseling) και περαιτέρω διερεύνηση του ζευγαριού και πιθανόν εξέταση (καρυότυπος) των προϊόντων της κύησης.

Ο παραδοσιακός τρόπος με τον οποίο γίνεται η εκτίμηση του πάσχοντος εμβρύου είναι η εκκενωτική απόξεση της κοιλότητας της μήτρας, όπου «καθαρίζεται» η μήτρα από το πάσχον έμβρυο το οποίο μαζί με τα προϊόντα της κύησης, οδηγούνται προς ιστολογική εξέταση.

Ποιες είναι οι επιπλοκές της απόξεσης;

  1. Η εκκενωτική απόξεση της μήτρας είναι μία τυφλή μέθοδος η οποία γίνεται χωρίς άμεση επισκόπηση με αποτέλεσμα να υφίσταται θέμα τραυματισμού του τραχήλου της μήτρας και δημιουργία ταινιών – συμφύσεων μέσα στην κοιλότητα της μήτρας γεγονός που δυσχεραίνει τη μελλοντική επίτευξη επιτυχών κυήσεων.
  2. Δεν θεωρείται απόλυτα αξιόπιστη εξέταση για τον έλεγχο του γενετικού υλικού του πάσχοντος εμβρύου, αφού η ιστολογική εξέταση που λαμβάνεται από τον ιατρό περιέχει προσμίξεις στοιχείων της εγκυμοσύνης και κύτταρα της μητέρας.

Η ανάπτυξη νέων τεχνικών στον τομέα της μοριακής βιολογίας αλλά και η ανάγκη να βρεθεί μία διαγνωστική μέθοδος για την εκτίμηση του γενετικού υλικού του εμβρύου σε αρχόμενο στάδιο της εγκυμοσύνης ήταν πλέον επιτακτική. Πρόσφατα, ένα νέο τεχνολογικό επίτευγμα ανέλαβε να καλύψει αυτό το κενό: η υστερο -  εμβρυοσκόπηση.

Τι είναι η υστερο-εμβρυοσκόπηση;

Είναι μία διαγνωστική, ατραυματική μέθοδος που επιτρέπει υπό την άμεση όραση του γιατρού τον έλεγχο ανωμαλιών (μορφολογικών και γενετικών) του πάσχοντος εμβρύου. Επίσης με την τεχνική αυτή, μπορούν να φανούν ο τράχηλος, η κοιλότητα της μήτρας και στοιχεία της εγκυμοσύνης, όπως ο ομφάλιος λώρος, ο αμνιακός σάκος και ο λεκιθικός ασκός.

Τεχνική της υστερο – εμβρυοσκόπησης

Η τεχνική είναι ίδια με εκείνη της διαγνωστικής υστεροσκόπησης. Ένα λεπτό εργαλείο, το τηλεσκόπιο (3,5 – 5mm) τοποθετείται στον κόλπο της γυναίκας και μέσω του τραχήλου, υπό άμεση όραση όχι τυφλά, οδηγείται στην κοιλότητα της μήτρας. Έτσι αξιολογούνται τα χαρακτηριστικά των στοιχείων της εγκυμοσύνης, καθώς επίσης τα μορφολογικά χαρακτηριστικά του εμβρύου το οποίο μέσω ειδικών υστεροσκοπικών εργαλείων (grasping instruments) αφαιρείται και λαμβάνεται προς ιστολογική εξέταση και εκτίμηση πιθανών χρωμοσωμικών ανωμαλιών.

Πότε γίνεται;

Μέχρι την 12η εβδομάδα της εγκυμοσύνης.

Χρειάζεται γενική αναισθησία;

Όχι. Κάποιες φορές, ανάλογα με την ευαισθησία και την ψυχολογική επιβάρυνση της γυναίκας, γίνεται μέθη.

Πλεονεκτήματα της υστερο – εμβρυοσκόπησης:

  1. Είναι ιδιαίτερα αξιόπιστη μέθοδος για την κατάσταση  του εμβρύου γιατί λαμβάνεται ολόκληρο το έμβρυο και όχι στοιχεία αυτού και χωρίς προσμίξεις των κυττάρων της μητέρας, όπως συμβαίνει στην απόξεση.
  2. Είναι ακίνδυνη, χαμηλού οικονομικού κόστους, χωρίς ιδιαίτερη ταλαιπωρία, ατραυματική μέθοδος και δεν επηρεάζει την μελλοντική γονιμότητα, συγκριτικά με την τυφλή απόξεση.
  3. Γίνεται άμεση αναγνώριση των μορφολογικών ανωμαλιών του πάσχοντος εμβρύου. Η διαδικασία αυτή βιντεοσκοπείται και σε δεύτερο χρόνο μπορούν να αναλυθούν τα μορφολογικά χαρακτηριστικά του εμβρύου από εξειδικευμένους γενετιστές. Στην περίπτωση αυτή, λαμβάνονται εμβρυικά κύτταρα χωρίς προσμίξεις, τα οποία φυλάσσονται σε αποστειρωμένες συσκευασίες, καλλιεργούνται στο εργαστήριο γενετικής και αναζητείται η συγκεκριμένη χρωμοσωμιακή ανωμαλία η οποία, σε συνδυασμό με τα μορφολογικά χαρακτηριστικά, οδηγούν στη διάγνωση γενετικών συνδρόμων.

    Τότε πρέπει να συστηθεί στο ζευγάρι το ενδεχόμενο της εξωσωματικής γονιμοποίησης με προεμφυτευτική διάγνωση (PGD). Είναι ίσως η μόνη μέθοδος που μειώνει τις πιθανότητες των χρωμοσωματικών ανωμαλιών και αποβολών στις μελλοντικές εγκυμοσύνες.
  4. Σε περίπτωση δίδυμης κύησης, δεν «μπερδεύονται» τα έμβρυα. Αναλύονται τα χαρακτηριστικά και το γενετικό υλικό του κάθε εμβρύου ξεχωριστά, γεγονός που δεν ισχύει στην εκκενωτική απόξεση της μήτρας.

Ποιες γυναίκες πρέπει να υποβάλλονται σε υστερο – εμβρυοσκόπηση;

  1. Εκείνες που έχουν ιστορικό επαναλαμβανόμενων αποβολών
  2. Εκείνες που έχουν  «χάσει» ένα έμβρυο το οποίο είχε ήδη καρδιακή λειτουργία στο πρώτο υπερηχογράφημα της εγκυμοσύνης.
  3. Εκείνες που παρότι ελάμβαναν φαρμακευτική αγωγή για να εμποδίσουν αποβολή του εμβρύου, τελικά η εγκυμοσύνη κατέληξε σε δυσμενές αποτέλεσμα.
  4. Εκείνες που έχουν ένα έμβρυο με καρδιακή λειτουργία αλλά υπάρχουν ύποπτα ευρήματα στο υπερηχογράφημα της εγκυμοσύνης και πρέπει να αναλυθεί πιο λεπτομερειακά η μορφολογία, η ανατομία και το status του εμβρύου.

Τέλος, αποτελεί δικαίωμα κάθε γυναίκας, έστω και με μία αποβολή που θέλει να αιτιολογήσει τον λόγο της απώλειας της εγκυμοσύνης.

Η υστερο – εμβρυοσκόπηση αποτελεί λοιπόν μία σύγχρονη ενδοσκοπική τεχνική που μπορεί να αναλύσει το έμβρυο μορφολογικά και γενετικά και να διαγνώσει με ακρίβεια την αιτία των επαναλαμβανόμενων αποβολών.


2. Ανωμαλίες του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος:

α) Εκ γενετής (συγγενείς) ανωμαλίες διάπλασης της μήτρας

(Απλασία της μήτρας, μονόκερη, δίκερη,  διαφραγματοφόρος – διθάλαμη μήτρα)
Το μεγαλύτερο ποσοστό αποβολών αναφέρεται στη διθάλαμη και μονόκερη μήτρα. Για να αποφευχθούν δυσάρεστες επιπλοκές όπως επαναλαμβανόμενες αποβολές, πρόωρος τοκετός, απαιτείται άμεση διάγνωση με την απεικονιστική τεχνική της τρισδιάστατης σονο – υπερηχογραφίας χωρίς ταλαιπωρία και ιδιαίτερη οικονομική επιβάρυνση της γυναίκας συγκριτικά με τις παλαιότερες μεθόδους απεικόνισης και επισκόπησης (συμβατικό δύο διαστάσεων υπερηχογράφημα, λαπαροσκόπηση, υστεροσαλπιγγογραφία). Η διόρθωση των ανατομικών προβλημάτων γίνεται με τη μέθοδο της χειρουργικής υστεροσκόπησης.

β) Επίκτητες ανωμαλίες της μήτρας

Εδώ περιλαμβάνεται η ύπαρξη πολλαπλών ταινιών – συμφύσεων του εσωτερικού της μήτρας, όπου εκεί γίνεται η εμφύτευση του εμβρύου και η ανάπτυξή του. Οι συμφύσεις αυτές είναι επακόλουθο άτεχνων και τυφλών αποξέσεων της μήτρας με αποτέλεσμα επαναλαμβανόμενες αποβολές και υπογονιμότητα. Η διάγνωση γίνεται με την τρισδιάστατη σονο – υπερηχογραφία. Θεραπεία είναι η αφαίρεση των συμφύσεων με την μέθοδο της χειρουργικής υστεροσκόπησης και η τοποθέτηση σπειράματος.

3. Ανεπαρκής (χαλαρός) τράχηλος

Ο τράχηλος της μήτρας δρα σαν βαλβίδα της μήτρας όπου κλείνει στην διάρκεια της κύησης για να εμποδίσει την αποβολή του εμβρύου. Ο ανοικτός τράχηλος μπορεί να οφείλεται είτε σε συγγενή (εκ γενετής) αίτια είτε σε επίκτητα (μετά από αποξέσεις ή τραυματισμούς). Η διάγνωση γίνεται με τη μέθοδο της υστεροσαλπιγγογραφίας ή με το υπερηχογράφημα από έμπειρο υπερηχογραφιστή. Θεραπευτική μέθοδος για αυτή την κατάσταση αποτελεί η περίδεση του τραχήλου, μία απλή επέμβαση όπου με ειδικό ράμμα «δένεται» ο τράχηλος προς αποφυγή επιπλοκών μεταξύ 12ης κι 14ης εβδομάδας της εγκυμοσύνης.

4. Διαταραχές στην πήξη του αίματος

Αποτελεί αίτιο πολλαπλών αποβολών που αφορά γυναίκες οι οποίες εμφανίζουν διαταραχές εκείνων των γονιδίων που σχετίζονται με την πήξη του αίματος. Έτσι, δημιουργείται η τάση να πήζει το αίμα της γυναίκας, να δημιουργούνται θρόμβοι (θρομβοφιλία) με αποτέλεσμα τη δημιουργία καταστάσεων απειλητικών τόσο για τη ζωή της εγκύου γυναίκας όσο και για τη βιωσιμότητα του εμβρύου. Η διάγνωση γίνεται με ειδικές αιματολογικές εξετάσεις (γονιδιακός και μοριακός έλεγχος θρομβοφιλίας). Σαν θεραπευτικό μέσο προτείνεται η χορήγηση ασπιρίνης ή ηπαρίνης, η άμεση συνεργασία του μαιευτήρα με αιματολόγο, η τακτική παρακολούθηση της εγκύου με κύριο σκοπό την επίτευξη εγκυμοσύνης με υγιή μητέρα και ένα υγιές μωρό.

Υπάρχουν άλλα αίτια επαναλαμβανόμενων αποβολών;

Έχουν αναφερθεί και άλλα αίτια επαναλαμβανόμενων αποβολών όπως: πολυκυστικές ωοθήκες, ορμονικές διαταραχές (σακχαρώδης διαβήτης, θυρεοειδοπάθεια), μολύνσεις του γεννητικού σωλήνα της γυναίκας, ανοσολογικός παράγοντας. Όλα αυτά δεν ισχύουν και δεν έχουν αποδειχθεί επιστημονικά. Νεώτερα βιβλιογραφικά δεδομένα αναφέρουν ότι τα παραπάνω αίτια δεν δικαιολογούν πολλαπλές αποβολές και οδηγούν τη γυναίκα σε άσκοπες εξετάσεις, χάνοντας πολύτιμο χρόνο. Μάλιστα στο θέμα του ανοσολογικού παράγοντα, η αμερικανή ομοσπονδία τροφίμων και φαρμάκων (FDA) απαγόρευσε τη χορήγηση ανοσοθεραπείας (εμβόλια λεμφοκυττάρων) κρίνοντάς την ως αναποτελεσματική και επικίνδυνη για τη ζωή της γυναίκας.